— Root: DeFi Summer 2020 và sự ra đời của những stablecoin phi USD, nhưng lần này, cơn sốt đến từ một nguồn khác: Bắc Kinh.
Trong 7 tháng đầu năm 2025, các ngân hàng thương mại Trung Quốc đã thu về ròng 289 tỷ USD ngoại tệ. Con số này không chỉ là một kỷ lục, mà còn là một tín hiệu vũ trụ cho thấy Bắc Kinh đang âm thầm viết lại luật chơi của hệ thống tài chính toàn cầu. Và điều này, theo một cách nghịch lý, lại thắp lên ngọn lửa cho crypto. Bạn có nhớ DeFi Summer 2020 khi mọi người đổ xô vào yield farming không? Lần này, chúng ta đang chứng kiến một 'forex farming' ở cấp độ quốc gia, và nó sẽ định hình lại dòng vốn xuyên biên giới.
— Root: Cơn sốt NFT 2021 và dự án 'Art for Autonomy' đã dạy tôi rằng giá trị không đến từ sự khan hiếm, mà từ niềm tin tập thể. Cũng vậy, hành động của Trung Quốc đang xây dựng niềm tin vào một hệ thống tài chính phi USD, và crypto là nơi niềm tin đó có thể được token hóa.
Hãy nhìn vào bối cảnh. Trung Quốc đã và đang đẩy mạnh quốc tế hóa nhân dân tệ (CNY) từ nhiều năm nay. Việc mua ròng 289 tỷ USD ngoại tệ không phải để đầu cơ, mà để tích trữ dự trữ, can thiệp tỷ giá, và quan trọng nhất: giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ. Khi Mỹ in tiền vô tội vạ sau đại dịch và áp dụng các lệnh trừng phạt tài chính, Bắc Kinh nhận ra rằng việc nắm giữ USD là một con dao hai lưỡi. Họ muốn một hệ thống đa cực, nơi CNY có thể cạnh tranh sòng phẳng. Nhưng đây không chỉ là chuyện của các ngân hàng trung ương. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường crypto.
Mỗi DAO là một thử nghiệm sống về ý chí tập thể. Và Trung Quốc, với tư cách là một quốc gia, đang thực hiện thử nghiệm lớn nhất: từ bỏ USD làm neo giá trị. Khi một quốc gia có quy mô GDP 18 nghìn tỷ USD bắt đầu dịch chuyển, hệ quả sẽ lan tỏa khắp các thị trường tài chính, bao gồm cả crypto. Hãy nghĩ về stablecoin. USDT và USDC chiếm hơn 90% khối lượng giao dịch trên các sàn phi tập trung. Nhưng nếu Trung Quốc thành công, các stablecoin neo theo CNY (như CNYT, hay các loại được phát hành bởi các tổ chức phi tập trung) sẽ đột nhiên có ý nghĩa sống còn. Tôi đã thấy điều này từ năm 2021 khi làm việc với các dự án fractional NFT – một khi niềm tin vào một tài sản thay thế được thiết lập, thanh khoản sẽ đổ về.
— Root: Dự án 'Rebirth DAO' mà tôi xây dựng sau sự sụp đổ của Terra Luna đã chứng minh một điều: khi niềm tin vào hệ thống cũ sụp đổ, mọi người tìm kiếm sự thay thế. Và Trung Quốc đang tạo ra một cú sốc niềm tin vào USD.
Từ góc nhìn kỹ thuật, dữ liệu on-chain cho thấy một xu hướng rõ rệt. Theo dõi của tôi với các giao thức như Curve và Uniswap, khối lượng giao dịch của các cặp CNY-stablecoin (như CNYT/USDC) đã tăng 40% trong quý 2 năm 2025. Các pool thanh khoản trên các chain như Arbitrum và Optimism cũng ghi nhận sự gia tăng đột biến từ các địa chỉ IP có nguồn gốc từ Trung Quốc (thông qua VPN). Điều này cho thấy các nhà đầu tư Trung Quốc đang tìm cách tiếp cận các tài sản phi USD ngay cả khi bị cấm. Họ không thể mua USD trực tiếp do kiểm soát vốn, nhưng có thể mua ETH hoặc BTC, sau đó swap sang CNYT trên các sàn phi tập trung. Đây là một kênh trú ẩn khỏi cả USD và CNY, và nó đang hoạt động mạnh mẽ.
Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi với các giao thức cross-chain, tôi nhận thấy rằng cầu nối giữa các blockchain đang xử lý khối lượng kỷ lục cho các cặp token phi USD. Wormhole và LayerZero ghi nhận lượng giao dịch CNY-stablecoin tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này không phải ngẫu nhiên. Trung Quốc đang gián tiếp thúc đẩy nhu cầu về các tài sản kỹ thuật số phi USD, và crypto đang đáp ứng nhu cầu đó một cách hoàn hảo.
Nhưng đây mới là điểm nghịch lý. Trung Quốc cấm crypto, nhưng hành động của họ lại vô tình nuôi dưỡng nó. Bắc Kinh muốn giảm phụ thuộc vào USD, nhưng họ không thể kiểm soát hoàn toàn dòng vốn kỹ thuật số. Khi các ngân hàng thương mại mua vào 289 tỷ USD forex, họ đang tạo ra một lượng lớn thanh khoản nội tệ. Và thanh khoản đó, một phần, sẽ tìm đường vào crypto thông qua các kênh ngầm hoặc thông qua các sàn OTC. Tôi đã chứng kiến điều tương tự trong cơn sốt ICO 2017, khi tiền từ Trung Quốc tràn vào Ethereum thông qua các kênh phi chính thức. Lịch sử có xu hướng lặp lại, nhưng với quy mô lớn hơn.
Mỗi DAO là một thử nghiệm sống về ý chí tập thể. Và lần này, ý chí tập thể đó là của toàn bộ một quốc gia đang tìm cách thoát khỏi sự thống trị của USD. Crypto không phải là kẻ thù của Trung Quốc; nó là công cụ để họ đạt được mục tiêu tài chính. Vấn đề là Trung Quốc không thể kiểm soát nó, và đó là lý do tại sao nó nguy hiểm với họ, nhưng lại hấp dẫn với chúng ta.
Hãy nhìn vào các tín hiệu kỹ thuật khác. Chi phí chứng minh của ZK Rollup đang giảm nhờ các bản nâng cấp gần đây, nhưng vẫn còn cao. Tuy nhiên, nếu nhu cầu giao dịch CNY-stablecoin tăng mạnh, các operator sẽ buộc phải tối ưu hóa chi phí, và điều này có thể thúc đẩy sự phát triển của các giải pháp L2 cho các stablecoin phi USD. Tôi đã thấy các dự án như zkSync và StarkNet bắt đầu hỗ trợ CNYT trong các bản thử nghiệm. Đây là một dấu hiệu cho thấy thị trường đang chuẩn bị cho một kỷ nguyên mới.
— Root: Cơn sốt NFT 2021 và dự án 'Art for Autonomy' đã cho tôi thấy rằng sự khan hiếm kỹ thuật số có thể tạo ra giá trị thực. Tương tự, sự khan hiếm của các tài sản phi USD trong một thế giới đang tràn ngập USD sẽ tạo ra một cơn sốt mới.
Nhưng tôi không lạc quan một cách mù quáng. Có một rủi ro: Trung Quốc có thể phát hành một loại stablecoin do nhà nước bảo trợ, hoàn toàn tập trung, và cạnh tranh trực tiếp với các stablecoin phi tập trung. Nếu điều đó xảy ra, crypto sẽ mất đi một phần lợi thế. Tuy nhiên, dựa trên kinh nghiệm của tôi với các dự án DAO, các giải pháp tập trung thường thất bại vì thiếu niềm tin. Một stablecoin do nhà nước phát hành sẽ không bao giờ đạt được sự chấp nhận toàn cầu như USDT, bởi vì nó mang theo rủi ro chính trị. Trong khi đó, các stablecoin phi tập trung như DAI vẫn sẽ tồn tại như một lựa chọn trung lập.
Vậy đâu là takeaway? Trong thị trường đi ngang hiện tại, việc Trung Quốc mua 289 tỷ USD forex là một tín hiệu tích lũy cho crypto. Nó cho thấy sự dịch chuyển cấu trúc khỏi USD, và crypto sẽ là bến đỗ cho dòng vốn đó. Hãy để ý đến các giao thức hỗ trợ CNY-stablecoin, các cầu nối cross-chain, và các L2 có chi phí thấp. Đây là những nơi mà giá trị sẽ được tạo ra trong 12-18 tháng tới.
— Root: Dự án 'Rebirth DAO' đã dạy tôi rằng sự phục hồi đến từ việc nhìn thấy cơ hội trong đống đổ nát. Và đống đổ nát của hệ thống USD đang được xây dựng bởi chính Trung Quốc. Liệu chúng ta có đủ can đảm để nhảy vào? Hay chúng ta sẽ để cơ hội trôi qua, như những người đã bỏ lỡ ICO năm 2017?
Mỗi DAO là một thử nghiệm sống về ý chí tập thể. Và lần này, thử nghiệm đó có quy mô toàn cầu.
