Khi mọi người đổ xô đi tìm bình yên trong những con sóng tăng của Bitcoin, tôi lại thấy người dẫn đạo thắp đèn nơi hỗn loạn nhất: thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ.
Tuần trước, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm chạm mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008 – khoảng 4,75%. Kỳ hạn 30 năm vượt 5,2%. Đây không phải là một cơn gió thoảng qua. Đây là một sự tái định giá hệ thống đối với chi phí vốn dài hạn của nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Tôi đã chứng kiến ba chu kỳ tăng trưởng và suy thoái của crypto. Mỗi lần, dấu hiệu đầu tiên không đến từ một đồng coin nào, mà từ những con số khô khan trên bảng lợi suất. Lần này cũng vậy.
Bối cảnh: Tại sao lợi suất trái phiếu lại quan trọng với crypto?
Crypto, dù tự xưng là phi tập trung, vẫn bị ràng buộc bởi dòng chảy thanh khoản toàn cầu. Khi lợi suất trái phiếu chính phủ tăng, chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản rủi ro như Bitcoin hay Ethereum tăng lên. Nhà đầu tư tổ chức sẽ so sánh: một trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm trả 4,75% gần như không rủi ro, hay một đồng coin biến động 30% trong một tháng? Câu trả lời thường nghiêng về trái phiếu.
Nhưng điều thú vị là, lợi suất tăng lần này không hoàn toàn do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất. Nó đến từ một yếu tố sâu xa hơn: cung trái phiếu khổng lồ từ Bộ Tài chính Mỹ và sự mất niềm tin vào khả năng kiểm soát lạm phát dài hạn của Fed.
Phân tích cốt lõi: Sự dịch chuyển quyền lực từ chính sách tiền tệ sang chính sách tài khóa
Bài báo gốc đã chỉ ra một điểm mấu chốt: lợi suất dài hạn không còn bị neo chặt bởi lãi suất chính sách ngắn hạn của Fed nữa. Thay vào đó, nó bị chi phối bởi ba yếu tố: (1) khối lượng phát hành trái phiếu của chính phủ, (2) kỳ vọng lạm phát và (3) phí bù đắp rủi ro kỳ hạn.
Tuần trước, Bộ Tài chính Mỹ đã phát hành 42 tỷ USD trái phiếu kỳ hạn 10 năm. Ngay sau đó, một đợt phát hành khác cho kỳ hạn 30 năm với chi phí vốn dự kiến cao nhất trong 25 năm. Điều này có nghĩa là chính phủ Mỹ đang phải trả lãi cao hơn để vay tiền, tạo ra một vòng xoáy: lãi suất cao → gánh nặng nợ lớn hơn → phát hành thêm trái phiếu → lãi suất lại càng cao.
Với thị trường crypto, điều này chuyển thành một tín hiệu rõ ràng: dòng tiền rẻ đã kết thúc, và nó sẽ không quay lại sớm. Những đồng coin meme, các dự án DeFi với APY ảo, những NFT được định giá hàng chục ETH – tất cả đều tồn tại nhờ vào môi trường lãi suất thấp. Khi lợi suất trái phiếu leo dốc, vốn sẽ chảy về nơi an toàn hơn.
Nhưng có một góc nhìn phản trực giác: liệu crypto có thể hưởng lợi từ sự mất lòng tin vào hệ thống tài chính truyền thống?
Góc nhìn phản trực giác: Khi trái phiếu trở nên đắt đỏ, vàng kỹ thuật số có thể tỏa sáng
Hãy nhìn vào lịch sử. Năm 2020, khi Fed in tiền vô tội vạ, Bitcoin tăng từ 7.000 lên 60.000 USD. Năm 2022, khi Fed tăng lãi suất mạnh, Bitcoin giảm từ 46.000 xuống 16.000. Mối tương quan nghịch giữa lợi suất thực và giá crypto là rõ ràng.
Nhưng lần này có một điểm khác: lợi suất tăng không phải do tăng trưởng kinh tế mạnh, mà do sự thiếu hụt tài khóa và rủi ro lạm phát. Nói cách khác, thị trường đang định giá rằng chính phủ Mỹ có thể mất kiểm soát tài chính. Khi niềm tin vào đồng đô la lung lay, vàng và Bitcoin – như những tài sản không có chủ quyền – sẽ được hưởng lợi.
Tôi nhớ lại năm 2017, khi tôi tổ chức hội thảo "Crypto For All" ở New York. Lúc đó, tôi nói với mọi người rằng blockchain không chỉ là công nghệ, mà là một phong trào giành lại quyền kiểm soát tiền tệ từ tay chính phủ. Bảy năm sau, tôi vẫn tin điều đó. Nhưng con đường không thẳng. Khi lợi suất trái phiếu cao, áp lực bán crypto trong ngắn hạn là có thật. Các quỹ đầu tư mạo hiểm sẽ rút vốn khỏi các dự án giai đoạn đầu. Các sàn giao dịch sẽ chứng kiến thanh khoản giảm.
Tuy nhiên, nếu lợi suất duy trì ở mức cao này trong nhiều tháng, nó sẽ phơi bày những điểm yếu của hệ thống tài chính truyền thống: nợ công tăng vọt, ngân hàng đối mặt với lỗ chưa thực hiện, và các quỹ hưu trí bị thâm hụt. Khi đó, câu chuyện về một hệ thống tiền tệ phi tập trung, minh bạch và không bị thao túng bởi chính sách lại trở nên hấp dẫn.
Takeaway: Lắng nghe thị trường trái phiếu, nhưng đừng quên sứ mệnh
Đối với những ai đang nắm giữ crypto, đây không phải lúc để bán tháo. Cũng không phải lúc để FOMO mua đỉnh. Đây là lúc để quan sát và chuẩn bị. Hãy theo dõi đợt đấu giá trái phiếu 30 năm vào thứ Năm này. Nếu nhu cầu yếu, lợi suất có thể tăng tiếp, gây áp lực lên mọi tài sản rủi ro. Nhưng nếu thị trường bắt đầu nghi ngờ khả năng trả nợ của Mỹ, thì Bitcoin – thứ tài sản không có bên đối tác – sẽ trở thành nơi trú ẩn cuối cùng.
Tôi vẫn nhớ câu nói của một người bạn trong ngành: "Khi mọi người bỏ chạy, người dẫn đạo thắp đèn." Hãy thắp lên ngọn đèn của sự hiểu biết, chứ không phải ngọn đèn của lòng tham. Bởi vì trong cơn bão lợi suất này, chỉ có kiến thức mới giúp bạn giữ được phương hướng.
