Ba tháng trước, tôi có mặt tại một hội nghị công nghệ ở Hong Kong. Một startup AI khoe với tôi rằng họ đang xây dựng toàn bộ hệ thống chăm sóc khách hàng dựa trên duy nhất mô hình GPT-4o. Tôi hỏi: 'Nếu ngày mai OpenAI thay đổi pricing, hoặc model của họ bị comply với một regulation nào đó, bạn làm gì?' Họ im lặng. Đó là lúc tôi nhận ra vấn đề không chỉ là công nghệ, mà còn là chiến lược sinh tồn.
Hôm qua, Satya Nadella, CEO của Microsoft, đã đưa ra một tuyên bố, được Crypto Briefing trích dẫn, rằng: 'Cảnh báo không nên chỉ dựa vào các mô hình AI độc quyền'. Nghe thì có vẻ như một lời khuyên vô thưởng vô phạt, nhưng với tôi, người đã chứng kiến sự sụp đổ của LUNA và FTX vì quá phụ thuộc vào một hệ thống duy nhất, đây là một tín hiệu chiến lược kinh điển.
Hãy nhìn vào bối cảnh. Microsoft đã đầu tư hơn 13 tỷ USD vào OpenAI. Họ sở hữu quyền truy cập độc quyền vào công nghệ GPT. Vậy tại sao CEO của họ lại khuyên khách hàng 'đừng chỉ dùng' thứ mà họ đang bán? Đây là một nghịch lý mà nhiều người có thể bỏ qua. Nhưng nếu bạn từng làm việc trong lĩnh vực tôi đang làm, bạn sẽ thấy nó rất quen thuộc. Giống như một sàn DeFi khuyên bạn không nên farm toàn bộ thanh khoản vào một pool duy nhất – đó là lời khuyên của kẻ đứng sau sàn, người hiểu rõ rủi ro hơn ai hết.
Về mặt kỹ thuật, việc phụ thuộc vào một mô hình độc quyền tạo ra một số rủi ro cốt lõi. Đầu tiên là centralization of intelligence – nếu mô hình đó bị hỏng, bị bias, hoặc bị tấn công, toàn bộ ứng dụng của bạn sụp đổ. Trong Ethereum, điều này tương đương với việc một validators chiếm 51% sức mạnh. Thứ hai, vendor lock-in. Khi bạn đã tinh chỉnh toàn bộ pipeline của mình cho GPT-4o, việc chuyển sang Llama hay Mistral trở nên cực kỳ tốn kém. Nó giống như việc bạn đã build một dApp hoàn toàn dựa trên Solidity trên mạng lưới EVM, và bây giờ muốn chạy nó trên Solana – về mặt lý thuyết là khả thi, nhưng thực tế là một cơn ác mộng.
Từ kinh nghiệm audit code của tôi, tôi thấy rất nhiều dự án blockchain với apy hấp dẫn đã thất bại vì họ quá tập trung vào một cơ chế duy nhất. Một stablecoin peg vào một tài sản, một farm chỉ dựa vào một pool thanh khoản. Khi cơ chế đó gặp vấn đề, không có backup. Nadella đang áp dụng logic tương tự cho AI. Ông ấy đang nói rằng: bạn cần một kiến trúc đa mô hình, nơi bạn có thể chuyển đổi giữa các model khác nhau dựa trên task, cost, và risk profile.
Có một góc nhìn phản trực giác ở đây. Nhiều người cho rằng Nadella đang cố gắng bảo vệ lợi ích của Microsoft bằng cách thúc đẩy sự đa dạng, từ đó tăng doanh thu cho nền tảng Azure AI. Điều này đúng, nhưng chỉ là một phần. Phần còn lại, và quan trọng hơn, là ông ấy đang cố gắng tạo ra một 'thị trường' thay vì một 'cửa hàng độc quyền'. Hãy nhìn vào lịch sử. Microsoft đã từng thống trị với Windows và Office, nhưng họ đã mất thế độc tôn khi thị trường di động bùng nổ và họ không có hệ sinh thái đa dạng. Với AI, họ đang học từ bài học đó.
Câu chuyện của tôi trong chu kỳ 2021-2022 cũng tương tự. Tôi đã từng chỉ đầu tư vào một vài dự án DeFi mà tôi tin tưởng tuyệt đối. Khi thị trường downtrend, tôi mất 80% danh mục. Bài học tôi rút ra là: lý tưởng là quan trọng, nhưng sự đa dạng là sinh tồn. Nadella cũng vậy. Ông ấy không từ bỏ OpenAI, nhưng ông ấy đang xây dựng một hàng rào xung quanh nó.
Vậy takeaway cho chúng ta là gì? Đừng để bất kỳ mô hình nào, dù mạnh mẽ đến đâu, trở thành điểm thất bại duy nhất của bạn. Hãy xây dựng hệ thống của bạn với khả năng chuyển đổi. Trong thế giới blockchain, chúng ta gọi đó là 'composability'. Trong thế giới AI, hãy gọi đó là 'model sovereignty'. Và hãy nhớ: người duy nhất có thể mang lại cho bạn sự tự do đó là bạn, không phải bất kỳ nền tảng hay mô hình nào.
